Wat is erfbelasting in 2026: gids voor particulieren en ondernemers

Erfbelasting is de belasting die je betaalt over wat je ontvangt uit een nalatenschap na iemands overlijden. Of jij betaalt, hangt af van twee dingen: je relatie tot de overledene en de waarde van jouw deel. Partners, kinderen, kleinkinderen en verdere erfgenamen vallen elk in een andere categorie, met eigen vrijstellingen en tarieven. De berekening werkt altijd hetzelfde: waarde van de nalatenschap minus schulden, daarna jouw deel minus jouw vrijstelling, en vervolgens het tarief toepassen over het aldus berekende belastbare deel.

De Belastingdienst beheert de aangifte en inning. Thuisnotaris biedt praktische uitleg voor particulieren. Ambitionvalley (Ramin Nourzad) helpt ondernemers en vermogende particulieren om erfbelasting actief te managen als onderdeel van bredere fiscale planning.

Vrijstelling 2026 in één oogopslag: een fiscale partner erft tot € 795.156 belastingvrij; een kind tot € 25.187; een kleinkind tot € 25.187; overige erfgenamen tot € 2.658.

---

Inhoudsopgave

• Tarieven en vrijstellingen voor 2026: wie betaalt welk tarief?
• Hoe je erfbelasting zelf berekent: stappen en rekenvoorbeeld
• Aangifte erfbelasting: wanneer, hoe en wat zijn de termijnen?
• Praktische, legale methoden om erfbelasting te verlagen
• Speciaal voor ondernemers: bedrijfsopvolging, BOR en holdingstructuren
• Wat je moet weten als je een huis erft
• Belangrijkste inzichten
• Veelgestelde vragen

Tarieven en vrijstellingen voor 2026: wie betaalt welk tarief?

Erfbelasting werkt met vrijstellingen en progressieve schijven. Je betaalt pas belasting over het deel dat boven jouw vrijstelling uitkomt. De tariefschijven voor 2026 zijn als volgt:

De tarieven voor erfbelasting in 2026 zijn progressief en verschillen per relatiecategorie, met een drempel waarboven hogere tarieven gelden. |---|---|---|---| | Fiscale partner | hoge vrijstelling | 10% | 20% | | Kind / pleegkind | standaard vrijstelling | 10% | 20% | | Kleinkind | standaard vrijstelling | 18% | 36% | | Overige erfgenamen | lage vrijstelling | — | — |

De schijfgrens van € 158.669 geldt over het belastbare deel, dus ná aftrek van de vrijstelling. Kleinkinderen betalen dus niet 10% maar 18% in de eerste schijf: het generatie-overslaan kost fiscaal meer.

Partners worden in veel gevallen als één eenheid behandeld bij de verdeling van de nalatenschap. Dat heeft gevolgen voor hoe vrijstellingen worden toegepast, zeker bij een wettelijke verdeling waarbij de langstlevende partner alle bezittingen krijgt en de kinderen een vordering.

Pro-tip: Heb je kinderen én een partner? Bereken dan altijd eerst het aandeel van de langstlevende partner apart. De partnervrijstelling van € 795.156 is fors; pas daarna kijk je wat de kinderen ontvangen en welke vrijstelling zij kunnen toepassen.

---

Hoe je erfbelasting zelf berekent: stappen en rekenvoorbeeld

De berekening is stapsgewijs en volgt altijd dezelfde volgorde. Zorg dat je de juiste documenten bij de hand hebt voordat je begint.

Benodigde documenten:

• Bankafschriften en beleggingsoverzichten op de overlijdensdatum
• WOZ-beschikking of taxatierapport van onroerend goed
• Overzicht van schulden (hypotheek, leningen, creditcards)
• Testament of verklaring van erfrecht
• Polis van levensverzekeringen (indien van toepassing)

De vier rekenstappen

Stap 1: Bepaal de bruto waarde van de nalatenschap. Tel alle bezittingen op: banktegoeden, beleggingen, woning (marktwaarde), auto, inboedel en overige vermogensbestanddelen. De Belastingdienst beschrijft welke goederen en schulden tot de nalatenschap horen.

Stap 2: Trek de schulden af. Hypotheekschuld, persoonlijke leningen, openstaande rekeningen en begrafeniskosten gaan er direct af. Wat overblijft is de netto nalatenschap.

Stap 3: Bepaal jouw aandeel. Verdeel de netto nalatenschap volgens het testament of de wettelijke verdeling. Jouw aandeel is de grondslag voor de volgende stap.

Stap 4: Pas de vrijstelling en het tarief toe. Trek jouw persoonlijke vrijstelling af van jouw aandeel. Over het resterende belastbare deel pas je de schijven toe.

Rekenvoorbeeld: kind erft € 150.000

Stap	Bedrag
Netto aandeel kind	€ 150.000
Vrijstelling kind 2026	€ 25.187
Belastbaar deel	€ 124.813
Tarief schijf 1 (10% over € 124.813)	€ 12.481
Te betalen erfbelasting	€ 12.481

Het volledige belastbare deel valt hier binnen schijf 1 (onder € 158.669), dus de hogere schijf speelt geen rol. Zou het belastbare deel uitkomen op € 200.000, dan geldt 10% over de eerste € 158.669 en 20% over de resterende € 41.331 (het deel boven de schijfgrens na vrijstelling).

---

Aangifte erfbelasting: wanneer, hoe en wat zijn de termijnen?

Nabestaanden van iemand die op of na 1 januari 2026 overlijdt, hebben 20 maanden de tijd om aangifte te doen. Pas na die 20 maanden begint de Belastingdienst belastingrente te berekenen als de aangifte nog niet volledig is ingediend. Dat is een verruiming ten opzichte van eerdere jaren en geeft meer ruimte om de nalatenschap zorgvuldig af te wikkelen.

Hoe doe je aangifte?

1. Meld je aan via Mijn Belastingdienst met DigiD.
2. Vul het aangifteformulier erfbelasting in met de gegevens van de nalatenschap.
3. Voeg bewijsstukken toe (taxatierapport, bankafschriften, testament).
4. Dien in en bewaar een kopie van de bevestiging.

Heb je vragen over het formulier? De BelastingTelefoon (0800-0543) helpt je verder, of je schakelt een notaris in voor de formele afwikkeling.

Wanneer uitstel aanvragen? Als de nalatenschap complex is, bijvoorbeeld door buitenlands vermogen, een onderneming of een lopende rechtszaak over de erfenis, vraag dan tijdig uitstel aan. Doe dit ruim vóór het verstrijken van de termijn. Meer over wanneer uitstel verstandig is, lees je op de pagina over belastinguitstel van Ambitionvalley.

---

Praktische, legale methoden om erfbelasting te verlagen

Erfbelasting verlagen begint bij planning, niet bij de aangifte. De meeste instrumenten werken alleen als je ze ruim vóór het overlijden inzet.

• Schenken bij leven. Vermogen dat je tijdens je leven wegschenkt, valt buiten de nalatenschap. Jaarlijkse schenkingsvrijstellingen (voor kinderen in 2026: € 6.633 belastingvrij per jaar) maken het mogelijk om vermogen geleidelijk over te dragen zonder erfbelasting.
• Opvullegaat in het testament. Een opvullegaat herverdeelt erfdelen zodat de vrijstellingen van alle erfgenamen optimaal worden benut. Dit vereist nauwkeurige notariële formulering, maar kan de totale belastingdruk aanzienlijk verlagen.
• Kleinkindlegaat (generatie overslaan). Door vermogen direct aan kleinkinderen na te laten, benut je hun vrijstelling apart. Let op: kleinkinderen betalen een hoger tarief (18%/36%), dus dit werkt alleen voordelig als de vrijstelling het verschil compenseert.
• Benutten van de partnervrijstelling. De vrijstelling van € 795.156 voor partners is groot, maar niet onbeperkt. Bij grote nalatenschappen loont het om te kijken of een deel al tijdens het leven wordt overgedragen.
• Fiscale spreiding over meerdere jaren. Een meerjarenstrategie van jaarlijkse schenkingen, gecombineerd met testamentaire aanpassingen, geeft de meeste ruimte.

Pro-tip: Ben je particulier met een bescheiden vermogen? Begin met de jaarlijkse schenkingsvrijstelling aan je kinderen. Dat kost niets extra's en vermindert jaar na jaar de toekomstige nalatenschap. Ondernemers hebben aanvullende instrumenten nodig; zie de sectie hieronder.

Schakel een notaris of fiscalist in zodra de nalatenschap een woning, een onderneming, vruchtgebruik of buitenlands vermogen bevat. De complexiteit van die situaties maakt zelfstandige optimalisatie risicovol.

---

Speciaal voor ondernemers: bedrijfsopvolging, BOR en holdingstructuren

Voor ZZP'ers, VOF-vennoten, DGA's en BV-eigenaren is erfbelasting geen privékwestie. Bij overlijden raakt het direct de continuïteit van de onderneming. Bedrijfsvermogen in box 2 (aanmerkelijk belang) of box 3 wordt bij overlijden gewaardeerd en belast, terwijl de onderneming zelf misschien niet liquide genoeg is om de aanslag te betalen.

Waarom dit anders werkt voor ondernemers:

• Aandelen in een BV worden gewaardeerd op economische waarde, niet op boekwaarde. Bij een gezonde onderneming kan dat een forse aanslag opleveren.
• Box 2-vermogen (aanmerkelijk belang) kent bij overlijden een fictieve vervreemding: de erfgenamen betalen inkomstenbelasting én erfbelasting over hetzelfde vermogen, tenzij er gebruik wordt gemaakt van doorschuifregelingen.
• Een onduidelijke opvolgingsstructuur maakt de situatie voor erfgenamen onbeheersbaar.

De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) biedt ondernemingsvermogen een forse vrijstelling bij vererving, mits aan strikte voorwaarden wordt voldaan: de onderneming moet minimaal vijf jaar in bezit zijn geweest en de opvolger moet de onderneming minimaal vijf jaar voortzetten. De BOR is in 2024 en 2025 aangepast; controleer de actuele voorwaarden bij de Belastingdienst voordat je erop rekent.

Pro-tip: Een holdingstructuur kan de overgang van bedrijfsvermogen bij overlijden aanzienlijk vereenvoudigen. Maar de structuur moet al jaren vóór het overlijden zijn ingericht om fiscaal effect te hebben. Wacht niet tot de situatie urgent is.

Signalen dat je nu actie moet ondernemen: je bedrijf heeft een waarde boven € 500.000, er is geen vastgelegd opvolgingsplan, of je hebt meerdere aandeelhouders zonder aandeelhoudersovereenkomst. Ramin Nourzad van Ambitionvalley adviseert ondernemers over fiscale strategieën voor bedrijfsopvolging en de inrichting van holdingstructuren die ook bij overlijden standhouden.

---

Wat je moet weten als je een huis erft

Een woning erven is concreet en emotioneel tegelijk, maar fiscaal ook complex. De waardering bepaalt de grondslag voor de erfbelasting, en daar zitten meer keuzes in dan de meeste mensen denken.

Waarderingsregels:

• Een vrij op te leveren woning wordt gewaardeerd op de marktwaarde op de overlijdensdatum. De WOZ-waarde mag als uitgangspunt dienen, maar een taxatierapport geeft meer zekerheid bij afwijkende marktomstandigheden.
• Een verhuurde woning wordt lager gewaardeerd: de Belastingdienst hanteert specifieke berekeningsmethodes voor verhuurde of verpachte woningen.
• Vruchtgebruik (bijvoorbeeld de langstlevende partner die in de woning blijft wonen) heeft een eigen waarderingsformule op basis van leeftijd en rentepercentage.

Praktische checklist bij het erven van een woning:

• Vraag een taxatierapport op of gebruik de WOZ-beschikking als onderbouwing.
• Controleer de hypotheekschuld en of er een overlijdensrisicoverzekering is die (een deel van) de schuld aflost.
• Beslis tijdig over behoud of verkoop: een woning in de nalatenschap blijft belastbaar in box 3 zolang die niet is overgedragen.
• Regel de inschrijving in het Kadaster na eigendomsoverdracht.
• Vraag bij vruchtgebruik altijd notarieel advies: de waardering en de gevolgen voor de erfgenamen zijn te specifiek om zelf te berekenen.

Pro-tip: Twijfel je over de WOZ-waarde als grondslag? Een onafhankelijk taxatierapport kost geld maar kan de erfbelastinggrondslag verlagen als de marktwaarde lager ligt dan de WOZ. Zeker bij gedateerde WOZ-beschikkingen is dit de moeite waard.

---

Belangrijkste inzichten

Erfbelasting betaal je alleen over het deel van de nalatenschap dat boven jouw persoonlijke vrijstelling uitkomt, berekend volgens de schijven van 2026.

Punt	Details
Vrijstellingen bepalen alles	Partners erven tot € 795.156 belastingvrij; kinderen en kleinkinderen tot € 25.187.
Schijfgrens 2026 is € 158.669	Boven dit belastbare bedrag geldt het hogere tarief (20%, 36% of — afhankelijk van relatie).
Aangifte binnen 20 maanden	Bij overlijden op of na 1 januari 2026 heb je 20 maanden; daarna loopt belastingrente.
Schenken verlaagt de nalatenschap	Jaarlijkse schenkingen aan kinderen (€ 6.633 belastingvrij in 2026) verminderen de toekomstige erfbelasting.
Ambitionvalley voor maatwerk	Ramin Nourzad helpt ondernemers en particulieren met BOR, holdingstructuren en meerjarenplanning.

---

Erfbelasting is te managen, maar niet vanzelf

Veel mensen wachten te lang. Ze denken dat erfbelasting iets is voor later, voor als het zover is. Maar de instrumenten die echt werken, zoals jaarlijkse schenkingen, een opvullegaat of een holdingstructuur, hebben tijd nodig. Een schenking die je vijf jaar geleden had kunnen doen, kun je nu niet meer terugdraaien.

Wat ik bij Ambitionvalley keer op keer zie: mensen die bij ons komen nadat iemand is overleden, staan voor voldongen feiten. De vrijstellingen zijn benut zoals ze waren, de structuur stond zoals die stond. Dat is niet erg als het goed was ingericht. Maar als er nooit naar is gekeken, is de schade soms aanzienlijk en onnodig.

Begin met een schenk- en testamentcheck. Kijk of je vrijstellingen optimaal worden benut. Bouw dat in je financiële planning in, niet als eenmalige actie maar als jaarlijks terugkerend moment. Voor ondernemers geldt dat nog sterker: de BOR, de holdingstructuur, de aandeelhoudersovereenkomst. Dat zijn geen luxe instrumenten voor grote bedrijven. Ze zijn relevant zodra je een onderneming hebt met waarde.

---

Laat Ambitionvalley jouw erfbelastingsituatie doorlichten

Wil je weten of jouw nalatenschap fiscaal goed is ingericht? Ambitionvalley brengt in een gerichte check je vrijstellingen, schenkingsruimte en eventuele ondernemingsrisico's in kaart. Geen algemene tips, maar een concreet beeld van wat jij kunt besparen en wat er nu al geregeld moet worden.

Of je nu particulier bent met een koopwoning en spaargeld, of DGA met een BV en een opvolgingsvraagstuk: de uitkomst is een helder actieplan. Bekijk de werkwijze van Ambitionvalley of meld je direct aan voor een erfbelastingcheck.

---

Handige bronnen voor verdieping

Bron	Waarvoor te gebruiken
Belastingdienst: erfbelasting algemeen	Officiële uitleg, aangifte doen, formulieren
Belastingdienst: tarieven 2026	Actuele schijven, vrijstellingen en percentages
Rijksoverheid: erfbelasting betalen	Termijnen, 20-maandenregel, belastingrente
Thuisnotaris: hoe werkt erfbelasting	Praktische uitleg voor particulieren
Ambitionvalley: vermogensplanning	Fiscale optimalisatie, ondernemers, meerjarenplanning

---

Veelgestelde vragen

Hoeveel erfbelasting betaal je als kind?

Als kind erft je in 2026 tot € 25.187 belastingvrij. Over het meerdere betaal je 10% tot een belastbaar bedrag van € 158.669 en 20% daarboven.

Hoeveel mag je belastingvrij erven?

Dat hangt af van je relatie: een fiscale partner erft tot € 795.156 belastingvrij, een kind of kleinkind tot € 25.187, en overige erfgenamen tot € 2.658. Zie de officiële tarieven voor het volledige overzicht.

Hoe voorkom je erfbelasting?

Volledig voorkomen is zelden mogelijk, maar je kunt de aanslag verlagen door jaarlijks te schenken, een opvullegaat in het testament op te nemen of vermogen via een holdingstructuur te organiseren. Tijdige planning is de sleutel.

Hoe lang na overlijden moet je erfbelasting betalen?

Bij overlijden op of na 1 januari 2026 heb je 20 maanden de tijd om aangifte te doen. Pas daarna begint de Belastingdienst belastingrente te berekenen.

---

Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk fiscaal advies. Plan een gesprek met Ramin voor je eigen situatie.

Aanbeveling

• Tips voor belastingaangifte zzp: gids voor 2026 | Ambition Valley
• Belangrijkste belastingvoordelen 2026 voor ondernemers | Ambition Valley
• Gids fiscale strategieën 2026 voor ondernemers | Ambition Valley
• Wat is schenkbelasting in 2026? Alles wat je moet weten | Ambition Valley